Յուրաքանչյուր զարգացող կամ զարգացած երկրներում հանքարդյունաբերությունը շատ կարևոր դեր ունի, քանի որ մի շարք պահանջարկ ունեցող իրեր արտադրելու համար հումք ներկրելու խնդիր չի լինում։ Եվ արդյո՞ք այդ երկիրը կունենա զարգացած հանքարդյունաբերություն՝ դա կախված է իր աշխարհագրական դիրքից և տեղանքից։ Մեզ մոտ՝ Հայաստանում, հանքերը հիմնականում գտնվում են երկրի հյուսիսային (Լոռվա) և հարավային (Սյունիքի) հատվածներում։ Հանքերի շահագործման հետ կապված մենք անընդհատ խնդիրների ենք բախվում, և այդ խնդիրները հիմնականում տարաբնույթ են։ Սակայն մեկ բան դրանց հիմքում նույն է՝ ինչ էլ լինի բնությունն ու մարդկանց առողջությունը վնասվում է։
Հանքի օգտագործումն ինքնին նշանակում է հսկայական վնաս բնությանը, բայց իշխանություններն այդ փաստի մասին մոռանում են և այն սկսում են օգտագործել ի օգուտ երկրի տնտեսությանը, կամ երբեմն անգամ սեփական շահերի համար։ Սակայն ցանկալի կլինի ուշադրություն դարձնել այն հանգամանքին, որ որքան էլ հանքերի շահագործումն ունենա մի շարք դրական կողմեր, դրան համազոր էլ բացասական կողմեր կան։ Իսկ հանքարդյունաբերությունից անցում դեպի այլ տնտեսության ճյուղեր շատ ավելի լավ կլինի ոչ միայն մեր՝ այլև ողջ բնության համար։
Հանքարդյունաբերության զարգացման պատճառով հիվանդությունների աճը՝ էլ ավելի զարգանում։ Մի շարք հիվանդություններ ինչպիսիք են օրինակ՝ չարորակ քաղցկեղը, անդամահատված ոտքով, ձեռքով, մարմնի այլ վերջույթով ծնվելը, կամ մարմնական որևէ արատը՝ հենց հանքերի շահագործման պատճառով է լինում։ Եվ եթե հանքերի տերերը կարողանում են իրենց ասելով «աշխատատեղեր բացել», հենց այդ նույն հանքերի օգտագորման պատճառով էլ՝ նույն քանակի մարդկանց բնականոն կյանքին վնաս է հասցվում։
Ըստ իս, եթե ցանկանում ես երկիրդ զարգացնել՝ հանքարդյունաբերության վրա ամբողջ ռեսուրսները դնել, սխալ է։ Նախ այն հանգամանքը, որ հանքերի շահագործումը երկարատև չի, այսինքն ինչ-որ մի փուլի հանքը դադարեցնելու է իր գործունեությունը՝ դա արդեն բավարար փաստ է հասկանալու համար, որ խելամիտ չէ երկրի տնտեսության հիմքը դարձնել հանքարդյունաբերությունը։ Այսօր աշխարհում գյուղատնտեսությունը շատ մեծ տեմպերով է զարգանում, իսկ Հայաստանը դեռևս հետ է մնում այդ ամենից։ Կամ տուրիզմը կարող է լուրջ դեր խաղալ մեր տնտեսության զարգացման մեջ, սակայն մեր բոլոր ռեսուրսները շատ վատ ենք օգտագործում։ Իսկ հանքարդյունաբերությունը դադարեցնելու կամ դրա զարգացման աճը կրճատելու համար պետք է զուգահեռ այլ տնտեսության ճյուղեր զարգացնել։ Այդ կերպ կկարողանանք բալանսավորել և ճիշտ օգտագործել մեր ռեսուրսները։
Իսկ հիմա պոչամբարների մասին… Այն հանքարդյունաբերությանը կից բնապահպանական կառույց է, որտեղ առանձնացվում և ամբարվում են քիմական վերամշակման հետևանքով առաջացած թունավոր, վտանգավոր քիմական թափոնները, հանքաջրերը։ Պոչամբարի թափոնները պիտանի են նաև հետագա օգտագործմանը։ Ներկայումս Հայաստանում կա 23 պոչամբար, որոնցից 8-ը փակված են, իսկ 15-ը՝ գործող: Պոչամբարների գերակշիռ մասը գտնվում է Սյունիքի և Լոռու մարզերում: Մասնագետները փաստում են՝ հանրապետության տարածքում գտնվող պոչամբարների մեծ մասը և՛ նախագծի, և՛ կառավարման մասով չեն համապատասխանում միջազգային չափորոշիչներին: Դրանց նախագծերը համարվում են անընդունելի Հայաստանի պես երկրների համար, որտեղ երկրաշարժերի վտանգ կա: Ըստ մասնագետների՝ որոշ պոչամբարների փլուզման կամ վթարի դեպքում հնարավոր չի լինի խուսափել մարդկային զոհերով ուղեկցվող աղետներից: Ռիսկայնությունը մեծ է նաև այն պատճառով, որ պոչամբարները գտնվում են համայնքներին մոտ տարածքներում:
serli 