Posted in հայոց լեզու 2022-2023

ՀԱՅՈՑ ԼԵԶՈՒ. ԴԱՍԱՐԱՆԱԿԱՆ ԱՇԽԱՏԱՆՔ

Մատյան, քվեարկել, հեքիաթ, ատյան, լռելյայն, միլիոն, միմիայն, կղզյակ, միմյանց, ակադեմիա, հրեա, կրիա, պատյան, օվկիանոս, իշայծյամ, մարմարեոն, քամելեոն, խավիար, դղյակ, քվեաթերթիկ, բամիա, եղյամ, դաստիարակ, աղավնյակ, մանյակ, փասյան, ռադիո, մումիա, խարտյաշ, յասաման, ծիածան, թեյարան, քվեատուփ, ամբիոն, բրաբիոն, ծովեզրյա, պատանյակ, հրեական, էքսկուրսիա, գոյամիջոց, զորակայան, յաթաղան, կաթսայատուն, շղթայաձև, ոսպնյակ, շուրջերկրա, ժանյակազարդ, որդյակ, այծյամ, բարյացակամ, օրիորդ, միլիարդ, դշխոյական։

Անանիա, Ազարիա, Աիդա, Ամալյա, Ամասյա, Արաքսյա, Արփիար, Ասյա, Բունիաթ, Բենիամին, Գաբրիել, Դանիել, Եղիա, Եղիազար, Երեմյա, Երմոնյա, Զաքարիա, Էմիլյա, Էլյա, Իլյա, Լիլիա, Հրաչյա, Մանյա, Մետաքսիա, Մարիանա, Մարիետա, Մարիամ, Ջուլիետա, Սուքիաս, Սոֆյա, Սրապիոն, Վիկտորյա, Վոլոդյա, Օֆելյա, Նապոլեոն, Արուսյակ։

Ասիա, Ադրիատիկ ծով, Անգլիա, Բյուզանդիա, Բյուզանդյոն, Բուլղարիա, Զապորոժյե, Մեծ Բրիտանիա, Մոնղոլիա, Շոտլանդիա, Պովոլժյե, Սոֆիա, Վիետնամ, Վիեննա, Վիկտորիա։

Վայրկյան, կարկաչյուն, ճյուղ, թեյի, շյուղ, Կարոյի, մրջյուն, տույժ, հեռակայել, Միքայել, լռելյայն, ջղային, ատամնաբույժ, սկեսրայր, վիլայեթ, աշխույժ, հայելազարդ, Ռաֆայել, շրջագայել, երեխայի, Մարոյի, հայեցակետ, խնայել, խոխոջյուն, հայելի, հմայել, դիմակայել, հարյուրյակ, սյունյակ, Սոնայի, զգույշ, վայելուչ, վայելչագրություն, աղյուսյակ, շառաչյուն, անասնաբույժ, հայեցակարգ։

Ցույց-ցուցասրահ, եղբայր-եղբորորդի, երևույթ-երևութային, մշակույթ-մշակութային, աշխույժ-աշխուժանալ, համբույր-համբուրել, գույն-գունեղ, գործունյա-գործունակություն, մատյան-մատենադարան, վայրկյան-վայրկենական, ատյան-ատենակալ, պատյան-պատենաձև, լույս-լուսավոր, կույր-կուրանալ, դաշույն-դաշունահար առօրյա, առօրեական, հույս-հուսախաբ, բույր-բուրավետ, խարտյաշ-խարտիշագույն, թույն-թունավոր, սառույց-սառցակալել, զեկույց-զեկուցում, հրապույր-հրապուրվել, կույտ-կուտակել, բույն-բունադրում, ընկույզ-ընկուզենի, շահույթ-շահութաբեր, մտասույզ-մտասուզվել, ժանյակ-ժանեկազարդ, պատանյակ-պատանեկություն։

Posted in անգլերեն 2022-2023

Creative punishments

Writing . Choose one of the crimes/slide 45/ Speaking 6, ex a and decide on creative punishment

a.In groups, decide on creative punishments for these crimes or offenses.

Writing . Choose one of the crimes/slide 45/ Speaking 6, ex a and decide on creative punishment

a.In groups, decide on creative punishments for these crimes or offenses.

  • An arsonist who sets fire to a local beauty spot, for example, a forest. — In my opinion, he must plant as many trees, as he had burnt.
  • A 15-year-old who is caught drinking and smoking. — I would explain him how drinking and smoking is dangerous for his health. I think we will achieve nothing by punishing. Everyone should understand how it is bad for organism .
  • Someone who parks illegally causing major traffic delays. — I would make him pay a fine.
  • A group of teenagers who paint graffiti all over walls in a small town. — I would force them to clean the wall.
  • A couple whose dogs bark incessantly and bother the neighbors. — I would like to know what the reason is. We can’t punish for barking, maybe something worries them.
  • A young person who creates a computer virus which infects thousand of computers. — I would force him to delete that virus by himself.
Posted in անգլերեն 2022-2023

Essential words

NEF Student’s Book Reading. slide 45 Making the punishment fit the crime.
504 Essential Words slide 6, Lesson 1
Learn the words with their definitions / I will ask you the word you will give its definition.

abandon — desert; leave without planning to come back; quit

keen — sharp; eager; intense; sensitive

jealous — afraid that the one you love might prefer someone else; wanting what someone else has

tact — ability to say the right thing

oath — a promise that something is true; a curse

vacant — empty; not filled

hardship — something that is hard to bear; difficulty

gallant — brave; showing respect for women

data — facts; information

unaccustomed — not used to something

bachelor — a man who has not married

qualify — become fit; show that you are able

Posted in իրավունք 2022-2023

Սովորողի իրավունքները

Առաջադրանք

  • Սկզբում ինքնուրույն, առանց օգտվելու որևէ գրականությունից, պատասխանում է հարցին։ Հետո իր գրածը համեմատում է օրենքի 20-րդ հոդվածի հետ։
  • Շեղատառ նշում է այն կետերը, որոնք իր գրածում կան, բայց օրենքում չկան։ Բոլդով լրացնում է այն կետերը, որոնք ավելացրել է օրենքից։ Աշխատանքը տեղադրում է իր բլոգում։
  • Դեղինով նշած կետերից ընտրում է երկուսը և հիմնավորում, թե ինչու այդ կետերը պետք է լինեին։

Ինչ իրավունքնրեր ունի սովորողը

  1. Բացակայել հարգելի պատճառներով
  2. Օգտվելու ուսումնական հաստատության գրադարանի, տեղեկատվական պահոցների ծառայություններից` ուսումնական հաստատության կանոնադրությանը համապատասխան.
  3. ունենալու կազմակերպական և նյութատեխնիկական պայմաններ մասնագիտական գործունեություն իրականացնելու համար.
Posted in անգլերեն 2022-2023

English Humor

Confused by what Brits find funny? And are you the last to get the joke? Well admittedly British humour is hard to pin down because what we consider funny is far-reaching and almost no subject is taboo. And that includes poking fun at the Royal Family and people in the public eye, including politicians.

Even though British humour is as varied as British weather! these are the main forms of humour that we indulge in.

1. Sarcasm and irony

We Brits love sarcasm and irony as much as we like dipping biscuits into tea (probably more so, in fact). Sarcasm is often used in the form of saying one thing but actually meaning the opposite. For example saying “I love your moves on the dance floor” to a friend who is a terrible dancer.

2. Understatement

An understatement is very British. It’s when someone deliberately makes out that something is less significant than it is. For instance, by saying “It’s a little bit windy, isn’t it?” when there’s a raging hurricane outside is an understatement. It’s probably due to the British tendency of wanting to play things down. ‘Deadpan humour’ (making a joke without smiling) is one element of understatement.

3. Satire

Satire involves using biting humour to criticise people and institutions with power, like politicians. Satire is popular in the UK because Brits love taking people “down a peg or two” (humbling them when they get too arrogant). There are many comedy shows dedicated to exactly this, including Have I got news for you and Charlie Brooker’s Weekly Wipe.

4. The absurd

Absurd humour focuses on the silly, ridiculous or surreal. Much of British comedy is about noticing the absurd things in everyday life. Like the way everyone squishes onto the train even though there is another one in just one minute. Luckily, Brits usually tend to see the funny side of this. This kind of comedy is best done by stand-up comedians, including Jimmy Carr and Peter Kay

5. Banter

Banter is basically a jokey conversation between friends that involves good-natured teasing. Along with crisps and quizzes, it’s a big part of pub culture in the UK. So while you’re studying here, make a point of socialising with some locals – that way you can perfect your bantering skills.

6. Innuendo

The Brits aren’t shy of a joke that involves a sexual innuendo. Of course there are varying degrees if you take comedians like Julian Clary and shows like It’s Not the Nine O’clock News and films like the classic Carry On you will see that there are certainly no taboo’s but generally people take their guide from the social situation and who they are with when making this kind of joke.

7. British Class system

As much as Brits are entrenched in the class system, everyone loves poking fun at everyone else. Over the year’s there have been some classics dedicated to every run of the social ladder, including Keeping up Appearances and Jeeves and Wooster.

8. Macabre

One of the main differences between British humour and the humour of other nationalities is that we enjoy the cringeworthy. This is perfectly demonstrated in the film Four Lions and the legendary TV series League of Gentleman.

9. Embarrassing and social ineptitude

Brits are sometimes perceived to be uptight or socially awkward – saying and doing things at the wrong time. And this even makes us laugh!The caricatures of British social ineptitude is personified in Mr Bean and The Office.

10. Laughing at everyday life

The UK has a number of hit sitcoms where nothing much happens apart from everyday life. There are no knee-slapping moments but a lot of cringeworthy moments when you can’t believe someone has done or said what they have.

These sitcoms are subtle to say the least but they are genius at the same time. The best include Gavin and StaceyI’m Alan Partridge and The Royle Family.

So there you have it – a quick rundown of what tickles our national funny bone. But the best way to understand British humour is to watch some of our comedy shows. Go on – you deserve the break from studying!

Posted in անգլերեն 2022-2023

The New Academic

My mood for the new academic year is honestly like any other. I’m not sad but not excited and I’m happy to see my friends again. Although this year because my close friend left the school it feels like I’m entering a new school since I’m not used to not having her around. My resolutions for this year are doing better in school and focusing more on school especially since we have credits now and have an overall better year. Last year I cared more about having fun than school but now I think I should keep a healthy balance between the two. An advice I’d give to anyone for the new academic year is to not panic and focus. Panicking will only make things more confusing so please take your time and organize things one by one and you will eventually have it all figured out.

Posted in հայոց լեզու 2021-2022

Գործնական աշխատանք

1. ԼՐԱՑՆԵԼ ԲԱՑ ԹՈՂՆՎԱԾ ՏԱՌԵՐԸ ԵՒ ԿԵՏԱԴՐԵԼ։

Երբ արդեն թողել էինք Սոֆիան, և մեր ինքնաթիռը թռչնի թեթևությամբ սահում էր ինը հազար մետրով չափվող բարձունքներում, ուղեկցորդուհին մեզ պարզեց պատվոգրի մեծությամբ մի թուղթ, վրան երկրագնդի պատկերը, բոլորված ոսկեզօծ նախշաժապավենով։

—Հարգելի´ ուղևորներ, մենք այս վայրկյանին կտրում ենք հասարակածը և ինքնաթիռի անձնակազմը շնորհավորում է ձեզ ու տալիս վկայագիրը՝ որպես հիշատակ,— արծաթահնչուն ձայնով ասաց ուղեկցորդուհին։

Հիրավի, պահը հանդիսավոր էր։ Կյանքումս առաջին անգամ էի անցնում երկրագնդի հյուսիսն ու հարավը բաժանող սահմանագծով, որը միայն հայացքով էի անցել, այն էլ իհարկե, քարտեզի վրա։

Այդ վայրկյանին ես աշխարհի հետ էի, աշխարհ, որն ունի հինգ աշխարհամաս ու հինգ միլիարդ բնակչություն, օվկիանոսներ ու երկնաքերծ լեռներ, անջրդի անապատներ ու ջրարբի մարգագետիններ։ Եվ ես՝ հյուսիսային կիսագնդի բնակիչս, առաջին անգամ երկնքի ոլորտներում մուտք եմ գործում մյուս՝ այսինքն հարավային կիսագնդի սահմանը։

ՀՈՄԱՆԻՇ ԲԱՌԵՐ

1. Գավաթ, տենդ, նստվածք, գոմ, թել, նախասրահ, գավիթ, դերձան, գահույք, փարախ, ըմպանակ, մրուր, դողէրոցք, գլան։ 

Գավաթ-ըմպանակ, տենդ-դողէրոցք, նստվածք-մրուր, թել-դերձան, գավիթ-նախասրահ, գոմ-փարախ։

2. Դրասանգ, նժույգ, նախճիր, եղրևանի, դիպակ, յասաման, սյուք, եղեռն, եղեգն, եղերերգ, շամբ, երիվար, ծաղկաշղթա, զեփյուռ։ 

Դրասանգ-ծաղկաշղթա, նախճիր-եղեռն, եղրևանի-յասաման, սյուք-զեփյուռ, շամբ-եղեգն, երիվար-նժույգ։ 

3. Անտարբեր, համր, արտառոց, անհրապույր, անիրավ, տհաճ, անդադար, անապական, անարդար, անբարբառ, անսփոփ, մաքուր, անդուլ, անհեթեթ։ 

Համր-անբարբառ, արտառոց-անհեթեթ, անհրապույր-տհաճ, անդադար-անդուլ, անապական-մաքուր, անիրավ-անարդար։ 

4. Զտարյուն, անհողդորդ, անխառն, դժնի, անսահման, անգո, անըստգյուտ, բարձիթողի, անիրական, անտերունչ, անվերջ, աներեր, անագորույն, անշեջ։ 

Զտարյուն-անխառն, անհողդողդ-աներեր, դժնի-անագորույն, անգո-անիրական, անսահման-անվերջ, բարձիթողի-անտերունչ։ 

Posted in հայոց լեզու 2021-2022

Առաջադրանք

  • Լրացրու բաց թողած տառերը, կետադրիր։
  • Բոլոր նախադասություններում գտիր ենթական, ստորոգյալը և գոյականի լրացումները։

Հասարակական ժողովասրահի սպասավորները (ենթական), Սմբատին տեսնելով (ստորոգյալ), միմյանցից առաջ ընկան՝ նրա գլխարկն ու ձեռնափայտը վերցնելու։ Հախճաքարե ընդարձակ սանդուղքով բարձրանալով՝ Սմբատն (ենթակա) անցավ (ստորոգյալ) մարմարե սյուների արանքով և մտավ (ստորոգյալ) մի ընդարձակ սրահ, որտեղ մի խումբ զբաղված էր (ստորոգյալ) թղթախաղով մի այլ խումբ  զրույցով ու վիճաբանությամբ։ Մյուս տեղում գռեհիկ զավեշտներ էին (ստորոգյալ) պատմում,  միմյանց ուսի խփում, լսվում էին զանազան անարգական դարձվածքներ ու արտահայտություններ։ Դրանք երեկվա սայլապաններն էին (ենթակա), մրգավաճառները (ենթակա)՝ հագուստը փոխած օսլայած օձիքով։ Սրահը զարդարված էր փարթամ կահկարասիով, ողողված էր լամպերի՝ աչք շլացնով փայլփլուն լույսով։ Թավշյա բազկաթոռներին ու բազմոցներին անփույթ ընկողմանած էին (ստորոգյալ) նավթաշխարհի ընչաքաղց տերերի հղփացած որդիները (ենթակա)։ Սմբատն (ենթակա) արհամարհանք ու նույնիսկ նողկանք զգաց (ստորոգյալ) դեպի այդ մարդիկ, որոնք, իրեն տեսնելով, պատկառանքով հետ քաշվեցին, ոմանք էլ խոնարհ գլուխ տվեցին։

Posted in հայոց լեզու 2021-2022

1. Լրացրո՛ւ բաց թողնված տառերն ու կետադրի՛ր։Իտալայի Ջենովա քաղաքի արվարձաններից մեկում խաղում էին մի խումբ ցնցոտիավոր մանուկներ։ Նրանց մեջ առանձնանում էր գանգուր մազերով, իննամյա մի տղա՝ դուրս ցցված ծնոտով, երկար քթով, կեռ հոնքերով։ Ոտքերը ծուռ էին, թևերն ու ձեռքերի մատները անբնական երկար։ Դեմքը չափազանց տգեղ էր, բայց աչքերն ապշեցնում էին իրենց փայլով։ Ինչ-որ տարօրինակ բան կար տղայի մեջ, որով առանձնանում էր խաղընկերներից։ Նա աղքատ երաժիշտ Անտոնիո Պագանինիի որդին՝ Նիկոլո Պագանինին էր։ Դաժան մարդ էր Անտոնիոն, ով յուրաքանչյուր սխալի համար ձաղկում էր որդուն ու ստիպում, որ նվագը հասցնի կատարելության։

Ես քեզ կստիպեմ նվագել, անիծյա‘լ կապիկ.—գոռում էր նա,—Դու ծախված ես սատանային և դժողքի բաժին ես։

Հետագայում Նիկոլոն երախտագիտությամբ է հիշում հոր անողոք հետևողականությունը, որն էլ իրեն դարձրեց աշխարհահռչակ ջութակահար և երգահան։

2. Առանձին խմբերով գրի՛ր կրկնադիր և զուգադիր հետևյալ շաղկապները․

թե՛․․․թե՛,  եթե․․․ուրեմն, ոչ թե․․․այլ,  քանի որ․․․ուստի, և՛․․․և՛,  կա՛մ․․․կամ,  ոչ միայն․․․այլև,  է՛լ․․․է՛լ,  ո՛չ․․․ո՛չ,  եթե․․․ապա,   չնայած․․․սակայն,  թեև․․․այնուամեայնիվ։

կրկնադիրթե՛․․․թե՛և՛․․․և՛, կա՛մ․․․կամ, է՛լ․․․է՛լ, ո՛չ․․․ո՛չ

զուգադիրեթե․․․ուրեմն, ոչ թե․․․այլ,  քանի որ․․․ուստի, եթե․․․ուրեմն, ոչ թե․․․այլ,  քանի որ․․․ուստի, ոչ միայն․․․այլև, եթե․․․ապա,   չնայած․․․սակայն,  թեև․․․այնուամեայնիվ։

3. Առանձնացրո՛ւ և ընդգծի՛ր դերանվանական սխալ գործածության ձևերը, դիմացը գրի՛ր ճիշտը․

Ինձ մոտ, իրեն հետ, քեզ համար, քո մոտ, իր համար, քո չափ, մեզ չափ, ոչ ոքու, մեզնից, ամեն մեկու, ոմանք, բանն ինչումն է։

իրեն հետ-իր հետ

քո մոտ-քեզ մոտ

մեզ չափ-մեր չափ

ոչ ոքու-ոչ ոքի

ամեն մեկու-ամեն մեկի

4. Առանձին խմբերով գրի՛ր զգացական, կոչական և նմանաձայնական հետևյալ ձայնարկությունները։

թը՛շշ,  քը՛շ, բը՜զզ, ճը՜ռռ, փի՛շտ, տո՛,  չրը՛խկ,  վա՜խ, խը՛շշ,  չո՛շ, ա՜խ,  քը՛շ, օ՜ֆ, վո՜ւյ, ջո՛ւ-ջո՛ւ,  հա՛ֆ-հա՛ֆ, ծուղրուղո՜ւ, ջա՜ն, ծո՛, միաո՜ւ, արա՛։

զգացական-ա՜խ , ջա՜ն, տո՛, վա՜խ, չո՛շ, օ՜ֆ, վո՜ւյ, ծուղրուղո՜ւ,,։

կոչական-ծո՛, արա՛

նմանաձայնական –թը՛շշ, քը՛շ, բը՜զզ, ճը՜ռռ, փի՛շտ, չրը՛խկ, խը՛շշ, քը՛շ, ջո՛ւ-ջո՛ւ,  հա՛ֆ-հա՛ֆ, միաո՜ւ։

5․ Յուրաքանչյուր շարքում ընդգծի՛ր գործողություն նշանակող երեք բառ։

1․տնտես, բանել, վերահաս, պսպղաս, խաղող, քաղող
2․զրկես, կրկես, հապալաս, ծլվլաս, նշաձող, գրես
3․առերես, ավերես, ճպճպաս, դարպաս, շենշող, ճնշող

6․ Ընդգծի՛ր ժխտական բայաձևերը։

  • չախկալ, չողբալ, չաման, չաղան, չանչել, չանցնել
  • չարադեմ, չաղոթեմ, չորանաս, չուրանաս, չարակամ, չպոռթկամ
  • չմաշկել, չմշկել, չրխկաց, չթխկաց, չկարդալ, չքանալ

7․ Ընդգծի՛ր բայի անդեմ ձևերը։

Սիգալ, ծավալ, ողբալ, անկյալ, ձնհալ, հոգալ, դնչկալ, փռթկալ, ճպճպալ, դավել, խոցեն, պայծառ, թվեմ, կատվեն, նավել, գրող, սուրա, ողբաց, հարբած, աստված, տարած, խոզարած, կորած, կասկած։

8․ Ընդգծի՛ր Ե խոնարհման բայերը։

  • ավել, բավել, հմայել, անվայել, բեմել, ջերմել
  • շահել, ջահել, նիկել, ծլկել, թափարգել, անարգել
  • կոշկաթել, փիլիսոփայել, ներգաղթել, արժանավայել, առավել, պառավել
  • պոռթկում է, փոթորկում է, ողորկում է, սոսկում է, դողում է, պաղում է
  • ճոճում է, խղճում է, ճչում է, գոչում է, եռում է, ձմեռում է։

9․ Ընդգծի՛ր Ա խոնարման բայերը։

  • անսխալ, մխալ, կսկծալ, կանխակալ, հեկեկալ
  • սոսկալ, քենակալ, շողալ, ձնհալ, ժուժկալ, շրխկալ
  • նողկալ, փսփսալ, ծավալ, թվալ, անսա՛, որսում է, դարսում է
  • գվվում է, գգվում է, ժխտում է, վխտում է, սուրում է, բուրում է։
Posted in պատմություն 2021-2022

Կիլիկյան Հայաստանը․ Հայկական պետականության առաջացումը Կիլիկիայում

  • Որտե՞ղ է Կիլիկիան և աշխարհագրական ի՞նչ շրջանների է բաժանվում։

Կիլիկիան Փոքր Ասիայի հարավ-արևելքում էր։ Միջերկրական ծովի առափնյա շրջաններից նրա տարածքը հյուսիսում հասնում էր մինչև Տավրոսի լեռները, արևելքում՝ անցնում Ամանոսի լեռներով։ Այս սահմանների միջև ընկած տարածքը բաժանված էր երեք մասի։ Հյուսիս-արևելքը, որտեղ կան բազմաթիվ լեռնային զանգվածներ, կոչվում է Լեռնային Կիլիկիա։ Հարավարևելյան շրջանը հայտնի է դաշտային Կիլիկիա անունով։ Նրա հիմնական մասը ծովի մակերևույթից բարձր է մոտ 150-200 մ և աշխարհի արգավանդ դաշտավայրերից մեկն է։ Քարքարոտ բլուրներ ունեցող արևմտյան մասը կոչվում է Քարուտ Կիլիկիա։ 

  • Ո՞ր դարում մեծացավ հայերի հոսքը դեպի Կիլիկիա, ուրիշ ի՞նչ ժողովուրդներ էին ապրում Կիլիկիայում

Վաղ ժամանակներից սկսած՝ հայերը բնակություն էին հաստատում Կիլիկիայում, իսկ X դ․ նրանք այդտեղ արդեն զգալի թիվ էին կազմում։ XI դ․ սկսվում է հայ բնակչության զանգվածային արտագաղթ դեպի Կապադովկիա, Ասորիք, Հյուսիսային Միջագետք և Կիլիկիա։ Արդեն XI դ․ երկրորդ կեսին, Եփրատ գետից արևմուտք գտնվող շրջաններից բացի, հայերը մեծամասնություն էին կազմում բոլոր նշվածներում։ Կիլիկիայում ապրում էին նաև հույներ, ասորիներ, արաբներ, հրեաներ։ 

  • Ներկայացրե՛ք Կիլիկիայում հայկական պետության ստեղծման պատմական գործոնները։ Ի՞նչն առիթ դարձավ Փիլարտոս Վարաժնունու հայկական իշխանության ստեղծման համար։ Ուրիշ ի՞նչ հայկական իշխանություններ ստեղծվեցին

Կիլիկիայում հայկական պետության ստեղծման նախադրյալ էին հանդիսանում հայ բնակչության, արքայական ու իշխանական տների ու Հայոց եկեղեցու առկայությունը։ Քանի որ հայերը 1-ին դարից սկսած բնակություն էին հաստատում Կիլիկիայում՝ 10-րդ դարում արդեն այդտեղ ունեին կայուն կազմակերպված սոցիալական միջավայր։ Պետության ստեղծմանը նաև նպաստեց Մանազկերտի ճակատամարտից հետո բյուզանդացիների թուլացումը։ Փիլարտոս Արծրունին՝ օգտվելով այդ հանգամանքից Հյուսիսային Ասորիքում և Կիլիկիայի արևելյան շրջաններում հիմնադրեց ընդարձակ հայկական իշխանություն, որը գոյատևեց 1072-1090 թթ․։ Նրա կենտրոնը Մարաշ քաղաքն էր։ Հիմնականում հայերից կազմված ռազմական ուժի վրա հենվելով՝ Փիլարտոսը կարողացավ որոշ ժամանակ կանգնեցնել սելջուկների առաջխաղացումը դեպի հայկական իշխանության սահմանները։

Մեկ այլ հայկական իշխանություն էր Գող Վասիլի հիմնադրած՝Հյուսիսային Ասորիքում և Արևելյան Կիլիկիայում գտնվող իշխանությունը։ Նրա կենտրոնն էր Քեսուն քաղաքը։ Այն գոյատևեց 1082-1117 թթ․։Հայկական այս իշխաննությունները, թեև կարճատև կյանք ունեցան, սակայն որոշ ժամանակ խոչընդոտեցին սելջուկների ներթափանցումը Կիլիկիա։ 

  • Հայաստանից դուրս ստեղծված պետական կազմավորումներից ո՞րն էր ամենակենսունակը․ ո՞վ և երբ է այն հիմնադրել։ Ի՞նչ հետևանքներ ունեցան խաչակրաց արշավանքները Կիլիկիայի համար

Հայաստանից դուրս ստեղծված պետական կազմավորումներից ամենակենսունակն էր Ռուբինյան իշխանությունը։ 1080 թ․ հայ իշխաններից Ռուբենը Լեռնային Կիլիկիայում հիմնադրեց իշխանություն, որը կոչվեց իր անունով։ Նա ապստամբություն բարձրացրեց բյուզանդացիների դեմ և ամրացավ Կոռոմոզոլ բերդում։ Կարճ ժամանակահատվածում հայերին հաջողվեց բյուզանդացիներից ազատագրել Լեռնային Կիլիկիայի մի մասը։ Ռուբինյան իշխանության գոյությանը սպառնում էին ոչ միայն Բյուզանդիան, այլև սելջուկները, ուստի Ռուբենի որդի Կոստանդինը՝ նրա հաջորդողը, հարկադրված էր պայքարել երկու թշնամիների դեմ։ Սակայն սկսված խաչակրաց առաջին արշավանքը թշնամիների ուշադրությունը որոշ ժամանակ շեղեց Կիլիկիայից։ Կիլիկիայում հաստատված հայ իշխանները համագործակցում էին խաչակիրների հետ։ Սակայն հայերի հարաբերությունները խաչակիրների հետ ոչ միշտ են եղել բարեկամական, քանի որ նրանք հաճախ թալանում և ոչնչացնում էին հայկական բնակավայրերը։