Բացատրական բառարան, բառարանի տարածված տեսակ. բառացանկի յուրաքանչյուր գլխաբառ բերվում է իմաստի կամ իմաստների բացատրությամբ, բառարանագրական նշումներով, տվյալ իմաստի համար տեքստային (բնագրային) կամ հեղինակային օրինակների ցուցադրմամբ, կամ առանց դրա։

Ուղղագրական բառարան, բառարանի տեսակ. բառացանկում գլխաբառը ներկայացվում է տվյալ լեզվի համար ընդունված, սահմանված, նորմավորված ուղղագրությամբ։ Լինում է ընդարձակ կամ սահմանափակ բառացանկով։ Երկրորդ դեպքում ընդգրկվում է մասնական (օրինակ, ուղղագրական դժվարություն ներկայացնող) բառաշերտ։ Մեծ մասամբ ուսուցողական նպատակադրում ունի, նպաստում է ճիշտ գրելուն։ Այս պատճառով է, որ ավելի շատ են այս տիպի դպրոցական բառարանները։

Անաստաս – հարություն

Ղևոնդ – առյուծ

Վասիլ – թագավոր

Թեոդորոս – աստվածատուր

Փիլիպոս – ձի սիրող

Կիրակոս – տերունի

Հռիփսիմե – անկյալ

Ագասպի – սերշ

Ստեփան – պսակ

Շաղոսկի – ով ոսկի է շարում

Հերիքնազ – հերիք ինչքան նազ անես

Թուխծամ – մազերը սև

շալախ 

1. Մսալի խոշոր ծիրան:
2. Հյութալի փափկամիս սեխ:

շաբութ

Խոշոր գետաձուկ:

աբով

1. Մեկի վրա հույս դնելով:
2. Նպատակով:
3. Պատճառով:

աբրեշում 
մետաքս

մագիլ

1. Թռչունների և գազանների մատների ծայրի եղջերային սուր ու կեռ գոյացությունը, ճանկ, ճիրան:
2. (փոխաբերական) Բռնություն, ճնշում, կեղեքում: Բռնապետության մագիլներ:
3. (փոխաբերական) Հոգին՝ միտքը տիրապետող ու ճնշող հանգամանք: Ներքին մեծ պայքարի մը մագիլներուն մեջ հոգիս կտառապի (Վ. Շուշանյան):

րևանի 

Կարագով, ձվով, կաթով ու շաքարով պատրաստվող խմորեղեն:

րաբբի 

1. (կրոնական) Հրեական կրոնական համայնքի հոգևոր պետ և պաշտամունքի սպասավոր:
2. (փոխաբերական) Ուսուցիչ:

ձագար

1. Խողովակավոր անոթ հեղուկները նեղաբերան ամանների մեջ լցնելու համար:
2. [փոխաբերական] Ռումբի՝ արկի պայթելուց գետնի մեջ բացված կոնաձև փոս:
3. (էլեկտրականություն): Բաց հաղսրդագծից ծածկվածի անցման տեղում էլեկտրալարը վնասվելուց պաշտպանելու ձագարաձև ճենապակյա խողովակ:
4. (լեզվաբանություն): Արտասանության ժամանակ բերանից դուրս եկող օդի հոսանքի հատկանիշները (ուժ, տևողություն ևն) չափելու գործիք:
5. (տեխնիկա): Ձագարաձև հարմարանք, որով հալելի նյութը լցնում են հալոցը:

զազրոտի 

1. Զազրելի բան:
2. (հին, կրոնական) Կուռք:

հագագ 

1. (կազմախոսություն): Ձայնաճեղք:
2. Շունչ:
3. Միայն շնչից բաղկացած հնչյուն:
4. Ձայն, կանչ, բացականչություն:

Բառարանը ինձ համար․․․

Բառարանը ինձ համար։
Զարգացած խոսք, հարուստ բառապաշար․ այս ամենը իրականանում է բառարանների շնորհիվ։ Կան տարբեր տեսակի բառարաններ, որոնցից յուրաքանչյուրը բարելավում է խոսքը և բառապաշարը յուրովի: Ես օգտագործում եմ բառարանը , երբ անհասկանալի բառեր են լինում և , երբ ինձ ինչ , որ բառի նշանակություն է հետաքրքրում

Ընդգծել քերականորեն փոփոխված բառերը.
Վանի վրա լուսառատ, բույրերով ու հնչյուններով լի օր էր բացվել:

Յուրաքանչյուր կապակցության իմաստն արտահայտել մեկ բառով․
ա) միշտ վառվող -մշտավար
բ) երախտիքը իմացող – երախտագետ
գ) շանթի հարված ստացած – շանթահար
դ) ոսկուց ձուլված – ոսկեձույլ

Բառի իմաստն արտահայտել բառակապակցությամբ․
ա) օշարակ – մրքերից պատրաստաց հյութ
բ) աշակերտել – սովորել մեկի մոտ՝
գ) սմքել – կուչ կալ
դ) տապակել – ձեթի մեջ եփել

Փակագծերում տրված ներիցընտրել և տեղադրել ճիշտ իմաստները․
ա) խթանել – առաջ մղել
բ) մեղանչել – ապաշխարել

( հետ տանել, ապաշխարել, հակադրվել, մեղք գործել, առաջ մղել, նեղանալ )

5․Տեղադրել երկհնչյունները․
ա) Ամալիա, Վոլոդյա, Ազարիա, Եղիա
բ) փասիան, իշիաս, միմիայն, մարիամ
գ) ալելույա, բամիա, Անդրեաս, Բենյամին
դ) բարյացակամ, Օֆելյա, Զաքարիա, Բունիաթ
6․Տեղադրել երկհնչյունները․
հույն, Սոֆյա (անձնանուն), աշխույժ, վարդագույն, զայրույթ, ճրագալույց, անդամալույծ:

7․Տեղադրել դ-թ-տ․
ա) թատրոն , խրտվիլակ , Վարդգես, աղոթք
բ) վաթթար , պայտար, կրտսեր, պատճեն
գ) արդ , սաղարթ, ազատույուն, բախտակ
8․Առանձնացրեք այն գոյականները, որոնք գործածվում են նաև իբրև հատուկ անուններ․
Ձնծաղիկ, ցայգ, կորյուն, քոթոթ, կռունկ, կաղնուտ, ավետիս, ամպրոպ, ռազմիկ,շանթ, մատուռ, արագիլ, կարապետ, տարափ, գոհար, գալուստ, հյուսն, լաջվարդ, մարջան, զանգակ, վարդ, կակաչ, համբարձում, գրիչ, մարտիկ, աղավնի, հարություն, դեղին, այգեստան, արշալույս, գավիթ, գավառ, այգի, բուրաստան, սպիտակ:
9․Կազմեց եք բարդբառեր` տրված բառերի արմատները գործածելով թեիբր և առաջին, թեիբր և վերջին բաղադրիչ․
Օրինակ` զրույց-զրուցակից, հարցազրույց:
Գույն- վարդագույն , գույնառատ
գունդ- երկրագունդ , գնդասեղ
հույզ- հուզառատ , անհույզ
տուն- տնաքանտ , երիցատուն
բույս-բուսաբուժություն , դեղաբույս
սեր- ուսումնասիրել , սիրելի
գլուխ- գլխաբաց , ինքնագլուխ
ձայն- ձայնավոր , անձայն
սիրտ- սրտաճաք , անսիրտ
ծաղիկ- ծաղկաման , արևածաղիկ
10․Ընդգծել քերականորեն փոփոխված բառերը.
Հավաքվածները մոտեցան իրենց ընկերոջը:
11․Յուրաքանչյուր կապակցության իմաստն արտահայտել մեկ բառով․
ա) լուրջ մտածող – լրջամիտ
բ) եկամուտ բերող – եկամտաբեր
գ) փետուրներով զարդարված – փետրազարդ
դ) ձեռքով կերտած – ձեռակերտ

12․Բառի իմաստն արտահայտել բառակապակցությամբ․
ա) հովեկ – հով տեղերը չվող
բ) մատռվակ – Խմիչքեղենը՝ տնօրինող

գ) թաղար – Խմորի տաշտ

դ) ճարմանդ – Մետաղյա կեռ
13․Փակագծերում տրվածներից ընտրել և տեղադրել ճիշտmիմաստները․
ա) փարչ – բաժակ
բ) պատմուճան – հագուստ
( պատուհան, բաժակ, ափսե, գդալ, հագուստ, ծաղկաման, գորգ )
14․Տեղադրել օ կամ ո․
ա) օրորել, անօգնական, անողնաշար, այսօր
բ) մեղմորեն, առօրեական, ոսկեզօծ, բնօրրան
գ) տնօրեն, բացօթյա, անօրեն, անօթևան
դ) նախօրօք, հանապազորդ, թիկնօթոց, բախտորոշ
15․Անհրաժեշտության դեպքում տեղադրել ը․
ինքնըստինքյան , չընկալել , լուսընկա , օրըստօրե , անակնկալ, ունկընդրել, երկընտրանք, ակընբախ, չըմպել, հյուրընկալ:
16․Տեղադրել դ –տ-թ․
ա) գեղարդ , կորնթարդ , ակնթարթ , որդան
բ) երդիկ , երթևեկել, վաղորդյան, արդուզարդ
գ) բրդուճ , նյարդ , խորդուբորդ , դրդել
17․Տեղադրել ջ-չ- ճ․
ակնակապիճ , պչրանք, միջև, հիասքանչ , միջատ, ճանճ , աղճատել, գաճաճ , մեջք, պճնանք:
18․Գրել տրված խմբերի անունները․
ա) որսաշների – ասպականի
բ) կռունկների – խորդերամ
գ) սողունների – նքողնակ
դ) ձկների – վտառ , նքողակ
19․Գրել տրված բառերի հոմանիշները․
ա) սին – սնոտի , դատարկ
բ) իրազեկ – տեղյակ , ծանոթ
գ) ականակիտ – վճիտ , մաքուր
դ) հույժ – խիստ , շատ
20․Գրել տրված բառերի հականիշները.
ա) կարծր – փափուկ
բ) նսեմ –
գ) ակնհայտ – թաքուն
դ) հարուստ – աղքատ
21․Ընդգծել նախադասության իմաստին համապատասխան բառը․
ա) (Բրուտի, հյուսնի) ջնարակած ծաղկամանները հրաշալի էին թրծված:
բ) (Ամբողջ, բոլոր) գյուղը մասնակցում էր տոնահանդեսին:
22․Ընդգծել նախադասության իմաստին համապատասխանող հարանունը․
ա) Ազգերի (խտրությունը, խտրականությունը) գիտաժողովի հիմնական թեման էր:
բ) Նրա (պաշտոնական, պաշտոնեական) մեքենան շարքից դուրս էր եկել:

• Ընդգծել քերականորեն փոփոխված բառերը.
  Վանի վրա լուսառատ, բույրերով ու հնչյուններով լի օր էր բացվել:
• Յուրաքանչյուր կապակցության իմաստն արտահայտել մեկ բառով․
  ա) միշտ վառվող -մշտավար
  բ) երախտիքը իմացող – երախտագետ
  գ) շանթի հարված ստացած – շանթահար
  դ) ոսկուց ձուլված – ոսկեձույլ
• Բառի իմաստն արտահայտել բառակապակցությամբ․
  ա) օշարակ – մրքերից պատրաստաց հյութ
  բ) աշակերտել – սովորել մեկի մոտ՝
  գ) սմքել – կուչ կալ
  դ) տապակել – ձեթի մեջ եփել
• Փակագծերում տրված ներիցընտրել և տեղադրել ճիշտ իմաստները․
  ա) խթանել – առաջ մղել
  բ) մեղանչել – ապաշխարել
• ( հետ տանել, ապաշխարել, հակադրվել, մեղք գործել, առաջ մղել, նեղանալ )

5․Տեղադրել երկհնչյունները․
ա) Ամալիա, Վոլոդյա, Ազարիա, Եղիա
բ) փասիան, իշիաս, միմիայն, մարիամ
գ) ալելույա, բամիա, Անդրեաս, Բենյամին
դ) բարյացակամ, Օֆելյա, Զաքարիա, Բունիաթ

6․Տեղադրել երկհնչյունները․
հույն, Սոֆյա (անձնանուն), աշխույժ, վարդագույն, զայրույթ, ճրագալույց, անդամալույծ:

7․Տեղադրել դ-թ-տ․
ա) թատրոն , խրտվիլակ , Վարդգես, աղոթք
բ) վաթթար , պայտար, կրտսեր, պատճեն
գ) արդ , սաղարթ, ազատույուն, բախտակ

8․Առանձնացրեք այն գոյականները, որոնք գործածվում են նաև իբրև հատուկ անուններ․
Ձնծաղիկ, ցայգ, կորյուն, քոթոթ, կռունկ, կաղնուտ, ավետիս, ամպրոպ, ռազմիկ,շանթ, մատուռ, արագիլ, կարապետ, տարափ, գոհար, գալուստ, հյուսն, լաջվարդ, մարջան, զանգակ, վարդ, կակաչ, համբարձում, գրիչ, մարտիկ, աղավնի, հարություն, դեղին, այգեստան, արշալույս, գավիթ, գավառ, այգի, բուրաստան, սպիտակ:

9․Կազմեց եք բարդբառեր` տրված բառերի արմատները գործածելով թեիբր և առաջին, թեիբր և վերջին բաղադրիչ․
Օրինակ` զրույց-զրուցակից, հարցազրույց:

Գույն- վարդագույն , գույնառատ
գունդ- երկրագունդ , գնդասեղ
հույզ- հուզառատ , անհույզ

տուն- տնաքանտ , երիցատուն
բույս-բուսաբուժություն , դեղաբույս
սեր- ուսումնասիրել , սիրելի
գլուխ- գլխաբաց , ինքնագլուխ
ձայն- ձայնավոր , անձայն
սիրտ- սրտաճաք , անսիրտ
ծաղիկ- ծաղկաման , արևածաղիկ

10․Ընդգծել քերականորեն փոփոխված բառերը.
Հավաքվածները մոտեցան իրենց ընկերոջը:

11․Յուրաքանչյուր կապակցության իմաստն արտահայտել մեկ բառով․
ա) լուրջ մտածող – լրջամիտ
բ) եկամուտ բերող – եկամտաբեր

գ) փետուրներով զարդարված – փետրազարդ

դ) ձեռքով կերտած – ձեռակերտ

12․Բառի իմաստն արտահայտել բառակապակցությամբ․
ա) հովեկ – հով տեղերը չվող

բ) մատռվակ – Խմիչքեղենը՝ տնօրինող

գ) թաղար – Խմորի տաշտ

դ) ճարմանդ – Մետաղյա կեռ

13․Փակագծերում տրվածներից ընտրել և տեղադրել ճիշտmիմաստները․
ա) փարչ – բաժակ
բ) պատմուճան – հագուստ
( պատուհան, բաժակ, ափսե, գդալ, հագուստ, ծաղկաման, գորգ )

14․Տեղադրել օ կամ ո․
ա) օրորել, անօգնական, անողնաշար, այսօր
բ) մեղմորեն, առօրեական, ոսկեզօծ, բնօրրան
գ) տնօրեն, բացօթյա, անօրեն, անօթևան
դ) նախօրօք, հանապազորդ, թիկնօթոց, բախտորոշ

15․Անհրաժեշտության դեպքում տեղադրել ը․
ինքնըստինքյան , չընկալել , լուսընկա , օրըստօրե , անակնկալ, ունկընդրել, երկընտրանք, ակընբախ, չըմպել, հյուրընկալ:

16․Տեղադրել դ –տ-թ․
ա) գեղարդ , կորնթարդ , ակնթարթ , որդան
բ) երդիկ , երթևեկել, վաղորդյան, արդուզարդ
գ) բրդուճ , նյարդ , խորդուբորդ , դրդել

17․Տեղադրել ջ-չ- ճ․
ակնակապիճ , պչրանք, միջև, հիասքանչ , միջատ, ճանճ , աղճատել, գաճաճ , մեջք, պճնանք:

18․Գրել տրված խմբերի անունները․
ա) որսաշների – ասպականի
բ) կռունկների – խորդերամ
գ) սողունների – նքողնակ
դ) ձկների – վտառ , նքողակ

19․Գրել տրված բառերի հոմանիշները․
ա) սին – սնոտի , դատարկ
բ) իրազեկ – տեղյակ , ծանոթ
գ) ականակիտ – վճիտ , մաքուր
դ) հույժ – խիստ , շատ

20․Գրել տրված բառերի հականիշները.
ա) կարծր – փափուկ
բ) նսեմ –
գ) ակնհայտ – թաքուն
դ) հարուստ – աղքատ

21․Ընդգծել նախադասության իմաստին համապատասխան բառը․
ա) (Բրուտի, հյուսնի) ջնարակած ծաղկամանները հրաշալի էին թրծված:
բ) (Ամբողջ, բոլոր) գյուղը մասնակցում էր տոնահանդեսին:

22․Ընդգծել նախադասության իմաստին համապատասխանող հարանունը․
ա) Ազգերի (խտրությունը, խտրականությունը) գիտաժողովի հիմնական թեման էր:
բ) Նրա (պաշտոնական, պաշտոնեական) մեքենան շարքից դուրս էր եկել: